Tesla-Vragen 

Samen naar een duurzame toekomst
 

 

De zelfrijdende (autonome) auto is een fenomeen dat steeds meer stemmen in beroering brengt.
Het is daarnaast een gewild onderwerp voor allerlei beschouwingen en technische verhandelingen.
Als ervaringsdeskundige heb ik gemerkt dat er twee sporen lopen die totaal verschillend zijn. 

Je kunt zonder overdrijven spreken van een spagaat.

Aan de ene kant zien we de wetenschap en de juristen. Deze leggen de focus op een auto die volledig zelfstandig van A naar B rijdt , waarbij geen bestuurder meer aanwezig hoeft te zijn en die dan op alle plaatsen kan komen waar auto's zijn toegestaan. Daarbij wordt dan gesproken over een ontwikkeltijd van tien tot twintig jaar. 


Veel hangt hierbij af van de communicatie tussen auto's onderling en met de infrastructuur, een noodzakelijk verkeersdichtheid (het duurt 20 jaar voordat alle auto's vervangen zijn) en een uitgebreide regelgeving.
In de litteratuur houden juristen zich vervolgens bezig met de vraag naar de aansprakelijkheid voor een ongeval met een dergelijke auto. Is het de fabrikant (ofwel productaansprakelijkheid) of toch de bestuurder? 
Men breekt zich het hoofd over ethische kwesties zoals de keuze die de auto ooit moet gaan maken tussen twee kwaden. Moet hij de bestuurder redden of de fietser die hij anders omver rijdt? 

Dan hebben we het nog niet gehad over de vele aankondigingen van fabrikanten, ongeveer vergelijkbaar met de vele elektrische automodellen die de komende jaren (zouden) moeten gaan komen en waarvan iedereen inmiddels wel weet dat dit ook een beetje bedoeld is om klanten bij zich (en zoet) te houden.

Door de focus zo nadrukkelijk te leggen op bovenstaande aspecten benader je het als een zwart-wit situatie waarbij de zelfrijdende auto er voorlopig nog niet zal zijn en dan plotseling "ooit" ineens wel. Vooral dat laatste.

Men spreekt over een schaal van 1 tot 5 (rijhulp) waarbij alle aandacht gaat naar niveau 5, waar de auto zijn eigen gang kan gaan onder alle omstandigheden.

Het valt mij ook op dat men, met name de wetenschap, zich baseert op wat de "oude" automerken zeggen en beloven. Daarbij worden tests gedaan met fenomenen als platooning, ofwel vrachtauto's die achter elkaar rijden en door wifi of een ander systeem met elkaar verbonden zijn zodat de eerste de weg bepaalt en de rest volgt. Natuurlijk heeft dat als effect dat de responstijden van de achterste vrachtauto's kleiner zijn omdat zij niet reageren op wat ze zelf zien maar op wat de eerste ziet en er hoeft geen oplettende bestuurder in te zitten.

Zeker bij relatief snel optrekkende personenauto's zou dit een groot voordeel kunnen zijn, immers, er treedt geen elastiekwerking op en de kans op files verkleint daardoor maar bij vrachtauto's is die winst gering omdat deze door hun aard al dichter bij elkaar kunnen blijven. 

Zij trekken nu eenmaal minder snel op dan een personenauto en moeten veel gelijkmatiger rijden, al was het maar om efficiency redenen. 

Ook hier moet trouwens een groot deel van het wagenpark de voorzieningen hebben wil dit betrouwbaar worden. En eigenlijk is het geen autonoom rijden maar "geleid" rijden.

Voor de automobilist van nu rest maar één conclusie. Voorlopig is het voor hem nog een "ver van zijn bed show" en daarom houdt het hem niet meer bezig dan een reis naar Mars.



Er is, geheel buiten wetenschap, beleidsmakers en technici om, een beweging aan de gang die veel sneller gaat dan wordt erkend.

Ik heb inmiddels ruim 70.000 km gereden in een auto (Tesla Model S met Autopilot versie 1) die een groot deel van mijn werk overneemt. Je kunt het een luxe cruisecontrol noemen, wat je maar wilt. 
Ik heb daarbij dan nog de meest eenvoudige configuratie, met één camera, een radar en een aantal sensoren. Toch is dit al een onmisbare rijhulp geworden die ik, als ik eens in een "gewone" auto moet rijden, enorm mis. 
Op snelwegen neemt hij (letterlijk) het stuur van mij over en zolang ik niets anders wil dan de weg volgen doet hij dat, soms tientallen kilometers aan een stuk. Hij houdt afstand, blijft binnen de lijnen, reageert op wat er voor hem gebeurt en invoegende auto's en neemt de meeste verkeerspleinen (snelweg) zelf met aanpassing van de snelheid aan de bochten.

Is dit perfect? Neen, beslist nog niet. Is het veilig? Ja!

De meeste ongevallen op vooral snelwegen zijn een gevolg van een te late reactie op een voorganger en die kans is nu vele malen kleiner. De auto kijkt, anders dan ikzelf, tientallen keren (waarschijnlijk nog veel meer) per seconde naar wat er voor hem is en kijkt zelfs onder de auto voor mij door naar de auto die daarvoor rijdt (update in radarsoftware in 2016). Remt die auto sterk maar de auto voor mij ziet dat niet (en ik dus ook niet) dan geeft mijn auto toch een alarmsignaal en begint met een noodstop. De auto's voor mij botsen vervolgens. Dat verzin ik niet, ik heb tussen Kerst en Oud en Nieuw een filmpje van een vriend gepost, waarop dit te zien is inclusief de botsing van de voorgangers. Dat filmpje is vervolgens superviral gegaan.

Doordat elke auto doorlopend informatie over de weg en het rijden uploadt wordt een digitale kaart opgebouwd die vervolgens ten dele de auto ook aanstuurt. Naast wat hij zelf ziet "weet" hij bijvoorbeeld dat er een scherpe bocht ligt waar de (Midden Brabant)weg naar Waalwijk aansluit op de A59 richting Geertruidenberg (een route die ik elke week een aantal malen rijd). In het begin moest je dat zelf doen maar inmiddels "weet" de auto dat hij daar moet afremmen naar 50 km/uur en dat doet hij ook. Het is een plezier om naar te kijken hoe netjes de auto dit allemaal doet, alsof er een andere bestuurder aan het werk is.

Als je hieraan gewend bent (in het begin is het best griezelig) dan is een lange rit rustgevend en heb je alle gelegenheid om bijvoorbeeld naar het landschap te kijken. Een file wordt nooit leuk maar het scheelt wanneer je niets hoeft te doen en de auto zelf de rij volgt, stopt en vervolgens weer gaat rijden.

Nu ben ik van een generatie voor wie dit allemaal, na 40 jaar autorijden, enorm ingrijpend is. 
Een week of wat geleden liet ik iemand rijden van 19 die net zijn rijbewijs heeft en het was verbluffend om te zien hoe vanzelfsprekend het al voor hem was. In zijn beleving iets dat nooit anders was geweest.

Het "oude" denken gaat er nog steeds er van uit dat er niemand beter rijdt dan ikzelf (want kom je aan mijn auto en rijkunst, dan kom je aan mij). Toch is er inmiddels wel consensus over dat de grootste risicofactor in het verkeer eenvoudigweg de bestuurder is.  Daarentegen is de computer, mits met de goede hard- en software, tientallen malen beter. 
Uit de statistieken tot nu blijkt dat auto's die gebruik maken van de Autopilot (want daar heb ik het over) 40% minder kans hebben om bij een ongeval betrokken te worden. Dat zal binnenkort al positieve gevolgen voor de verzekeringspremie hebben.

Als je zoveel met Autopilot rijdt als ik dan vraag je je af of er nog veel voor nodig zal zijn om de auto nog meer zelf te laten doen. Het voelt nu al enorm natuurlijk aan. Deze week was ik in Duitsland en op een heuvelachtige Bundesstrasse hoefde ik alleen een oogje in het zeil te houden en mijn handen bij het stuur (voor de zekerheid) want hij stuurde niet alleen zelf maar paste de snelheid aan aan de plaatselijk toegestane snelheid en naderde er een scherpe bocht, ook in een afdeling, dan remde hij keurig af. 
Is dit zelfrijdend, niet echt natuurlijk. Maar ik heb, ik herhaal het, nog de "primitieve" hardware. 

Alle nieuwe auto's zijn nu al voorbereid.

Vanaf eind 2016 (net twee jaar nadat de eerste auto's met de eerste hardware versie werden geïntroduceerd) hebben alle auto's in plaats van één camera er maar liefst acht en samen met radar en betere sensoren ziet deze auto veel meer, in 360 graden. Daar is natuurlijk software voor nodig en die wordt momenteel ontwikkeld en in stapjes uitgerold via "over the air" updates.

Om die software te kunnen draaien is computerkracht nodig. Daarom is de computer die in de huidige auto's wordt ingebouwd maar liefst 40 x krachtiger dan de computer die in mijn auto zit.

De hardware die in elke nieuwe auto zit, inclusief de Model 3 die eind 2017 op de weg komt (in Europa begin 2018) is voldoende om volledig zelfrijdend te zijn. 
Om dit te bereiken moet enerzijds de software klaar en geïnstalleerd zijn en anderzijds moet er een enorm aantal kilometers "geleerd" worden voor de gedeelde digitale kaart. 
Dat laatste proces is al een tijd aan de gang en gemiddeld voegen alle auto's samen elke 40 seconden 5.000 km toe aan de database. 
Het is de verwachting dat nog dit jaar een vergaande vorm van zelfrijden bereikt wordt. 
Niet ineens, maar in stappen met software-updates, waarbij de auto steeds iets meer zal kunnen. 



  • In het eerste deel wordt het zelfrijden afhankelijk gemaakt van een aantal externe vereisten waaraan eerst voldaan moet worden (techniek, infrastructuur etc.). 
  • In het tweede, noem het maar de Tesla-benadering,  leert de auto van vandaag  om om te gaan met de bestaande situatie zonder dat daarbij ook maar iets aan de infrastructuur veranderd hoeft te worden. Dat het daarbij zo zal zijn dat de bestuurder nog nodig zal zijn om bijvoorbeeld een parkeergarage in te rijden of in een ingewikkelde binnenstad situatie met trams, fietsen en voetgangers zal geen enkele automobilist een zorg zijn. 


In plaats van over 10 tot 20 jaar zullen we dit jaar al zelfrijdende auto's hebben waarbij er wel nog steeds een bestuurder aanwezig zal zijn, maar deze kan volstaan met het intoetsen van de bestemming waarna de auto daar zelf naar toe rijdt.

Natuurlijk helpt het als de infrastructuur wordt geoptimaliseerd. Dat auto's met elkaar gaan communiceren gebeurt vanzelf wanneer de dichtheid toeneemt want dat bouwen fabrikanten al in. Dan ontvangt de auto ook informatie van auto's die ver voor hem rijden en worden bijzondere situaties doorgespeeld en regelen auto's zelf voorrangskwesties. Dat de infrastructuur zelf ook info naar de auto download is niet een noodzaak maar een nuttige toevoeging.

Mijn conclusie is dat bij de ontwikkeling zowel het initiatief voor als de leiding van het proces ligt bij de auto's  zelf die vele malen slimmer zullen blijken te zijn dan verwacht. We zien dit nu al op de weg met Tesla.
De externe techniek, wetenschap en infrastructuur, die zichzelf op de voorgrond stellen en daarbij de indruk willen wekken dat zij het autonoom rijden mogelijk gaan maken zullen secundair blijken te zijn en ondersteunend. 

Terwijl Tesla nu al volop bezig is aan het in de praktijk brengen van zelfrijdende auto's, stapsgewijs, hebben de andere merken het over iets van 2020 of later. Dit is vergelijkbaar met de introductie van gelijkwaardige elektrische auto's, iets dat bij de gevestigde merken voorlopig ook nog niet te verwachten is.

Dat is jammer maar gelukkig zet Tesla ze enorm onder druk om toch in beweging te komen. Het gaat per slot van rekening om verder liggende doelen, namelijk een duurzame en ongevalsvrije mobiliteit.

Hans Noordsij, team Teslavragen